Đi Đâu Cũng Vậy Thôi · Tập 1 – Phần 2

Vì sao đi mãi vẫn chưa đến nơi? Bài học từ Kinh Rohita

Rohitassa có tốc độ phi thường và trăm năm kiên trì, vậy mà vẫn không tới. Phần 2 tìm hiểu vì sao tìm kiếm bên ngoài luôn dẫn đến bế tắc, và vì sao tận cùng thế giới không phải là một địa điểm.

Chuyên mục: Đi Đâu Cũng Vậy ThôiThời lượng đọc: ~8 phút#DongPhap #KinhRohita #DiMaiChuaDenNoi

Vì sao đi mãi vẫn chưa đến nơi – Kinh Rohita – Dòng Pháp Podcast — Đường chân trời lùi xa theo từng bước chân · Dòng Pháp Podcast

Trả lời ngắn

Đi mãi vẫn chưa đến nơi vì tận cùng thế giới mà Kinh Rohita nói đến là nơi không còn sinh, già, chết. Đó không phải một điểm trên bản đồ. Người đi tìm mang theo mắt, tai, thân, tâm của mình đến mọi nơi, nên mang theo luôn cả thế giới được kinh nghiệm. Đổi chỗ chỉ đổi cảnh, không chấm dứt được cái tạo ra khổ.

Kính chào quý vị đang nghe Dòng Pháp Podcast. Tập hôm nay xin giới thiệu về lý do vì sao vị đạo sĩ Rohitassa đi trăm năm vẫn không đến được tận cùng thế giới.

Có một trò chơi trẻ con ai cũng từng thử: chạy đuổi theo đường chân trời.

Chạy mười bước, chân trời lùi mười bước. Chạy trăm bước, chân trời lùi trăm bước. Đến khi mệt quá ngồi xuống, nó vẫn ở đó, xa y như lúc đầu, như thể đang chờ một cách lịch sự.

Trẻ con chạy một lúc rồi bỏ. Người lớn thì giỏi hơn. Người lớn có thể chạy theo chân trời cả đời, chỉ là đặt cho nó những cái tên khác: căn nhà lớn hơn, chức vụ cao hơn, một nơi ở yên bình hơn.

Kinh văn Pāli

Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi.
Này hiền giả, nơi nào không sinh, không già, không chết, không từ bỏ, không tái sinh, Ta không nói rằng tận cùng thế giới ấy có thể biết, thấy hay đến được bằng cách đi. – SN 2.26.

PHẦN 1 Điểm đến được định nghĩa sai chỗ

Hãy để ý kỹ câu hỏi của Rohitassa. Ông không hỏi về mép của trái đất. Ông hỏi về nơi không có sinh, không có già, không có chết.

Đây là chi tiết then chốt. Điều ông thật sự muốn là thoát khỏi vòng sinh tử. Nhưng phương tiện ông chọn là đi, tức là di chuyển trong không gian.

Mọi nơi có thể đi đến đều là nơi có điều kiện. Có đất, có nước, có nóng lạnh, có người sinh ra và người già đi. Đi từ một nơi có sinh già chết sang một nơi khác có sinh già chết, thì dù đi bao xa, vẫn đang ở trong cùng một cái vòng.

Giống như một người muốn ra khỏi tòa nhà nhưng chỉ chạy qua lại giữa các phòng. Phòng nào cũng có thể đẹp. Nhưng không phòng nào là cửa ra.

Thuật ngữ then chốtjāti, jarā, maraṇa — sinh, già, chết. cavati, upapajjati — từ bỏ một đời sống, tái sinh vào đời sống khác. ñāteyya, daṭṭheyya, patteyya — có thể biết, có thể thấy, có thể đến. gamana — sự đi.

PHẦN 2 Người đi tìm mang theo thế giới của mình

Lý do thứ hai sâu hơn. Rohitassa đi đến đâu, ông cũng mang theo chính mình.

Mang theo đôi mắt để thấy cảnh mới. Mang theo đôi tai để nghe âm thanh mới. Mang theo thân để cảm nhận nóng lạnh mới. Và mang theo cái tâm để thích, để chê, để mong đến chặng tiếp theo.

Trong Kinh tạng, thế giới thường được nói đến không chỉ như một không gian địa lý, mà như thế giới được kinh nghiệm qua sáu căn. Nếu thế giới được dựng lên qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, thì người mang sáu căn đi đến đâu, thế giới ấy cũng theo đến đó.

Đây giống như một người đeo kính màu xanh, đi khắp thế gian để tìm một nơi không có màu xanh. Đi Bắc Cực: xanh. Đi sa mạc: xanh. Về nhà: vẫn xanh. Không có nơi nào sai. Chỉ là chưa ai nhắc tháo kính ra.

Đổi chỗ thì đổi cảnh. Nhưng cái nhìn vẫn là cái nhìn cũ.

PHẦN 3 Tâm tạo ra thế giới từng khoảnh khắc

Khi quan sát kỹ, kinh nghiệm không đến một cục lớn. Nó đến từng chút một. Một hình ảnh hiện ra. Một âm thanh vang lên. Một ý nghĩ nảy sinh. Rồi tâm khoác lên đó cảm giác dễ chịu, khó chịu hay trung tính, rồi thích, rồi ghét, rồi dựng thêm câu chuyện.

Vi Diệu Pháp mô tả tâm sinh và diệt rất nhanh, mỗi sát-na tâm biết một đối tượng. Không cần đi vào chi tiết kỹ thuật, chỉ cần thấy điều căn bản: cái được gọi là thế giới của một người đang được dựng lên liên tục, ngay tại chỗ, trong từng khoảnh khắc biết.

Vì vậy chạy ra ngoài để tìm điểm kết thúc là chạy ngược hướng. Nơi thế giới đang được dựng lên chính là nơi có thể thấy nó chấm dứt.

PHẦN 4 Một hiểu lầm cần tháo gỡ

Nghe đến đây, có người sẽ nghĩ: vậy là nên ngồi yên một chỗ, không đi đâu nữa?

Không phải vậy. Ngồi yên một chỗ mà tâm vẫn chạy khắp nơi thì cũng là một kiểu Rohitassa, chỉ là Rohitassa phiên bản tiết kiệm xăng.

Vấn đề không nằm ở chuyện đi hay ở. Vấn đề là hướng của sự chú ý. Đi mà biết mình đang đi, thấy được tâm đang mong cầu điều gì, thì việc đi trở thành một phần của sự quan sát. Ở một chỗ mà tâm lang thang trong ước vọng, thì việc ở cũng chỉ là một cuộc chạy trốn ngồi yên.

PHẦN 5 Vipassanā: dừng chạy để nhìn cái đang chạy

Trong thực hành, có thể bắt đầu bằng một điều rất nhỏ: nhận ra khoảnh khắc tâm vừa bỏ hiện tại để chạy sang chỗ khác.

Đang ăn cơm, tâm đã nghĩ đến cuộc họp chiều. Đang nghe người thân nói, tâm đã ở trên điện thoại. Đang ngồi thiền, tâm đã đi chợ xong và về nấu cơm.

Mỗi lần như vậy là một chuyến bay nhỏ của Rohitassa. Không cần trách. Chỉ cần biết: tâm vừa đi. Rồi quay về với hơi thở, với cảm giác ở thân.

Sự quay về ấy lặp lại hàng trăm lần, chậm rãi tạo nên một năng lực mới: thấy được thế giới đang được dựng lên như thế nào, ngay khi nó vừa được dựng lên.

Thực hành trong 24 giờ1. Đếm những chuyến bay. Trong một bữa ăn, đếm xem tâm rời khỏi miếng ăn bao nhiêu lần.

2. Gọi tên điểm đến. Mỗi lần tâm đi, ghi nhận nhẹ nó vừa đi về đâu: quá khứ, tương lai, hay một người nào đó.

3. Quay về một cảm giác. Sau khi gọi tên, chọn một cảm giác rõ ở thân, như bàn chân chạm đất, và ở với nó vài hơi thở.

Tóm lại

• Tận cùng thế giới trong Kinh Rohita là nơi không sinh, không già, không chết, không phải một địa điểm để đi đến.

• Người đi tìm mang theo sáu căn và cái tâm của mình, nên mang theo cả thế giới được kinh nghiệm.

• Điều cần đổi không phải là chỗ đứng mà là hướng của sự chú ý.

Câu hỏi tự quan sát

Có mục tiêu nào trong đời cứ đạt được rồi lại lùi xa như đường chân trời?
Hôm nay, tâm đã rời hiện tại để đi đến đâu nhiều nhất?
Cặp kính màu nào đang tô màu mọi cảnh mà mình bước vào?

Hỏi nhanh – đáp gọn

Vì sao Rohitassa đi trăm năm vẫn không đến?

Vì điều ông tìm là nơi không sinh, già, chết, mà mọi nơi có thể đi đến đều nằm trong vòng sinh già chết. Đi bằng chân không thể ra khỏi vòng ấy.

Thế giới trong Kinh tạng có nghĩa là gì?

Ngoài nghĩa vũ trụ, thế giới còn được hiểu là thế giới được kinh nghiệm qua sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý.

Có phải Phật Pháp khuyên không nên đi đâu cả?

Không. Điều quan trọng không phải đi hay ở, mà là thấy rõ tâm đang mong cầu gì và quay sự chú ý về nơi kinh nghiệm đang xảy ra.

Kinh điển đối chiếu

• SN 2.26 – Kinh Rohitassa: suttacentral.net/sn2.26
• AN 4.45 – Kinh Rohitassa: suttacentral.net/an4.45

Nếu tận cùng thế giới không ở bên ngoài, thì nó ở đâu? Đức Phật trả lời bằng một câu ngắn mà rất đậm: trong cái thân dài một tầm này. Phần 3 sẽ mở câu nói ấy ra, từng chữ một.

Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Nếu thấy hữu ích, quý vị hãy để lại bình luận, đăng ký kênh, like và share tới những người hữu duyên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

🎧 Nghe bản podcast trên YouTube: Đi đâu cũng vậy thôi! | Tập 1 – Phần 2: Vì sao đi mãi vẫn chưa đến nơi?

Tiếp tục hành trình

Theo dõi trọn chuỗi bài tìm hiểu Kinh Rohita tại chuyên mục Đi Đâu Cũng Vậy Thôi