Dòng Pháp Podcast – 72 tập đối thoại giữa vua Milinda và Trưởng lão Nāgasena, đi theo mục lục Milindapañhapāḷi: con người và vô ngã, các pháp, tâm và Niết-bàn, những câu hỏi đối chọi, suy luận, Vessantara và Nibbāna.
Niết-bàn là gì? Nāgasena đáp gọn: “Sự diệt là Niết-bàn.” Nhưng diệt cái gì? Và nếu Niết-bàn không có hình dạng, màu sắc, thì có thật không? Như gió: không thể cầm lên cho xem, nhưng không ai dám nói gió không có.
Milinda Vấn Đạo – Tập 32: Nibbāna – nếu không sinh, không diệt thì nói thế nào? Đọc thêm »
Vốc một ngụm nước biển rồi nếm và nói: “Đây là nước sông Hằng, đây là nước sông Yamunā…” — có ai làm được? Nāgasena nói Đức Phật đã làm một việc còn khó hơn: phân biệt rõ ràng xúc, thọ, tưởng, tư, tâm đang cùng khởi trên một đối tượng.
Milinda Vấn Đạo – Tập 31: Các pháp vô sắc được nhận biết bằng cách nào? Đọc thêm »
Nhìn một người giống mẹ mà nhớ mẹ. Thấy dấu nung trên lưng con bò mà nhớ ra bò nhà ai. Buộc sợi chỉ vào ngón tay để khỏi quên. Nāgasena kể ra mười bảy cách trí nhớ khởi lên — một bản đồ tâm lý học cổ xưa mà vẫn tươi mới đến ngạc nhiên.
Milinda Vấn Đạo – Tập 30: Vì sao có những điều tưởng đã quên nhưng vẫn nhớ lại? Đọc thêm »
Trí nhớ khởi lên từ bên trong, hay phải có người nhắc từ bên ngoài? Nếu chỉ từ bên trong thì học trò cần gì thầy giáo. Nếu chỉ từ bên ngoài thì người ngồi một mình sao vẫn nhớ nhà. Nāgasena gỡ nút thắt ấy và cho thấy chỗ gặp nhau giữa “nhớ” và “niệm”.
Milinda Vấn Đạo – Tập 29: Sati và ký ức có phải một thứ? Đọc thêm »
Đức Phật nói không có gì thay đổi nhanh bằng tâm. Nhưng tâm của ai nhanh hơn — người còn phiền não hay người đã sạch phiền não? Nāgasena đáp bằng hình ảnh rút một cây tre: cành lá còn quấn víu thì kéo mãi không ra, cành đã tỉa sạch thì rút ra nhẹ tênh.
Milinda Vấn Đạo – Tập 28: Một sát-na tâm có thể nhanh đến mức nào? Đọc thêm »
Khi mắt thấy một vật, nhãn thức khởi trước, ý thức theo sau. Nhưng nhãn thức có ra lệnh cho ý thức không? Không ai ra lệnh cả. Như nước mưa chảy theo dốc, như đoàn xe nối đuôi, tâm là một dòng tiến trình tự vận hành theo lối mòn.
Milinda Vấn Đạo – Tập 27: Citta – tâm là một thứ hay một dòng tiến trình? Đọc thêm »
Quá khứ đã qua, tương lai chưa tới. Hiện tại thì sao? Nāgasena chỉ vào một ngôi nhà: gỗ từ rừng, đất từ ruộng, công sức con người — ngôi nhà không từ hư không mà có. Hiện tại cũng vậy: không phải một điểm đứng yên, mà là chỗ các duyên đang gặp nhau.
Milinda Vấn Đạo – Tập 26: Quá khứ đã mất, tương lai chưa đến: vậy hiện tại ở đâu? Đọc thêm »
Quá khứ, hiện tại, vị lai — gốc rễ của thời gian là gì? Nāgasena trả lời: vô minh. Và điểm khởi đầu của vòng luân hồi không thể tìm thấy, như hạt giống và cây, như gà và trứng, như một vòng tròn vẽ trên mặt đất.
Voi, ngựa, xe, bộ binh làm việc khác nhau nhưng cùng thắng một trận. Nồi canh của đầu bếp nhà vua có đủ vị mà không thể nhặt riêng từng vị ra. Và tất cả đứng trên một mặt đất: giới. Khép lại Phần III bằng bức tranh các pháp cùng làm việc.
Milinda Vấn Đạo – Tập 24: Các pháp khác nhau nhưng làm việc cùng nhau thế nào? Đọc thêm »
Người gặt lúa tay trái nắm bó lúa, tay phải cầm liềm mà cắt. Người mang đèn vào phòng tối, bóng tối tan, đồ vật hiện ra. Trí tuệ có hai dấu hiệu: cắt đứt và soi sáng. Và khi ngọn đèn tắt, lá thư đã viết vẫn còn đó.
Milinda Vấn Đạo – Tập 23: Paññā – trí tuệ cắt cái gì? Đọc thêm »
