LỊCH SỬ PHẬT GIÁO ẤN ĐỘ

Ăn gì, mặc gì, ngủ đâu: một ngày của vị tỳ-kheo cách đây hai mươi lăm thế kỷ xoay quanh cái bát, tấm y và ba tháng mùa mưa. Chính những thứ đời thường ấy mới định hình mọi thứ còn lại.

Một nhóm người đi bộ, không tài sản, không trụ sở, đã trở thành một định chế sống lâu hơn mọi vương triều cùng thời. Luật tạng cho thấy cái giữ cho cộng đồng sống lâu là những thủ tục tầm thường: gặp nhau đúng hẹn, nói ra lỗi của mình, và để tập thể quyết định.

Ở những vùng đất không có vua như Vajji và Malla, quyết định được đưa ra trong hội đồng. Kinh Đại Bát Niết Bàn mở đầu bằng một cuộc họp chiến tranh và bảy pháp bất thối: một tập thể không tan vì kẻ thù mạnh, mà tan vì thành viên của nó thôi không còn ngồi xuống cùng nhau nữa.

Sāvatthī, kinh đô Kosala, là bối cảnh của một số lượng kinh lớn đến kinh ngạc. Khu vườn Jetavana, trưởng giả Anāthapiṇḍika, nữ cư sĩ Visākhā và vua Pasenadi cho thấy đời sống tâm linh vẫn cần một mảnh đất có thật và những người sẵn lòng nhường nó.

Giáo pháp lan đi trong một thế giới đang gom lại, và Magadha là cái tên sẽ nuốt dần các đại quốc khác. Cái nôi của Phật giáo cũng là cái nôi của nhà nước quy mô lớn đầu tiên ở Ấn Độ.

Sau mùa mưa đầu tiên, Đức Phật sai sáu mươi vị đệ tử lên đường: hãy đi vì lợi ích cho số đông, và chớ đi hai người cùng một đường. Cái được mô tả gần với một lời mời hơn là một chiến dịch.

Yasa, con một vị seṭṭhi thành Bārāṇasī, có tất cả mà vẫn thấy ngột ngạt. Câu chuyện của Yasa và gia đình mở ra trang đầu của người tại gia trong lịch sử Phật giáo: quy y như chọn chỗ để dựa vào, mà không đòi phải rời nhà.

Tại vườn nai Isipatana, trước năm người bạn đồng tu cũ, bánh xe pháp lần đầu lăn với bốn sự thật của bậc thánh. Bốn sự thật không phải bốn mệnh đề triết học, mà bốn nhiệm vụ.

Sau khi giác ngộ, kinh điển kể rằng tâm Đức Phật nghiêng về sự “ít bận tâm”, cho đến khi Brahmā Sahampati thỉnh cầu. Quyết định giảng pháp, dù được kể bằng ngôn ngữ thần thoại, thực chất là một quyết định về lòng tin vào người khác.

Một người làm sử không thể bước vào bên trong tâm của người khác. Tập này đi song song hai thứ: điều kinh điển kể về đêm giác ngộ dưới cội bồ-đề, và điều đất đá ở Bodhgayā còn giữ được.