LỊCH SỬ PHẬT GIÁO ẤN ĐỘ

Bên bờ Nerañjarā, một người đã đi tới tận cùng của khổ hạnh và đủ trung thực để nói rằng cách ấy không dẫn tới đâu cả. Tập này đọc kinh Mahāsaccaka và bước ngoặt Trung đạo: không chiều theo thân, cũng không đánh nhau với thân.

Chưa phải Đức Phật, mới chỉ là samaṇa Gotama, một người đi tìm giữa rất nhiều người đi tìm. Tập này đọc bản tự thuật Ariyapariyesanā, cuộc gặp vua Bimbisāra, và hai vị thầy Āḷāra Kālāma, Uddaka Rāmaputta.

Hình ảnh hoàng tử trong cung điện ba mùa thuộc lớp văn bản hậu kỳ. Giới nghiên cứu nghiêng về khả năng Sakya là một gaṇa-saṅgha do hội đồng gia tộc điều hành, và Kapilavatthu là một thị trấn có tường bao cỡ vừa.

Về Đức Phật như một con người lịch sử, chúng ta thực sự biết được bao nhiêu? Tập này tách điều nhiều dòng truyền độc lập cùng ghi, điều chỉ một dòng ghi, và điều chỉ xuất hiện trong chú giải hậu kỳ.

Jain, Ājīvika và Phật giáo đứng chung một mặt bằng của thời đại: luân hồi, khổ, lối thoát bằng nỗ lực của chính mình. Điểm rẽ nằm ở cetanā, ở niyati và ở anattā.

Sáu vị đạo sư trong kinh Sāmaññaphala là sáu con người bằng xương bằng thịt, hay sáu chân dung dựng lên cho mục đích văn học? Câu trả lời nằm ở giữa, và điều bản văn cho thấy chắc chắn nhất là bản đồ tư tưởng của thời đại.

Họ không có đền, không có ruộng, không có gia đình, chỉ có một tấm y, một cái bát và một câu hỏi. Tập này gặp các samaṇa: một phương thức sống bỏ nhà ra đi, bên trong chứa vô số học thuyết cạnh tranh nhau.

Trước khi có samaṇa, đã có một hệ thống tế tự lâu đời được truyền bằng trí nhớ. Tập này đi vào thế giới Veda, brāhmaṇa, yañña, và cách Phật giáo sơ kỳ đổi nghĩa chữ kamma từ nghi lễ sang ý định.

Trước khi có một vị Phật, phải có một xã hội đủ phức tạp để câu hỏi giải thoát trở thành câu hỏi công cộng: làng mở thành đô thị, tiền, đường buôn và một tầng lớp mới cùng xuất hiện trên lưu vực sông Hằng.

Trước khi Đức Phật bắt đầu thuyết pháp, thị trường tư tưởng ở miền bắc Ấn Độ đã khá đông: nhiều vương quốc, thành phố đang lớn lên, con đường thương mại và rất nhiều người đang tranh luận xem sống thế nào thì hết khổ.