Kính chào quý vị đang nghe Dòng Pháp Podcast. Trong hàng đệ tử lớn của Đức Phật, Tôn giả Mahāmoggallāna được xưng tụng là bậc thần thông đệ nhất. Kinh điển kể ngài có thể lên cõi trời, xuống cõi địa ngục, hàng phục rồng dữ. Vậy mà cuối đời, ngài bị một bọn cướp được thuê đánh đến gãy xương. Câu hỏi của vua Milinda thật tự nhiên: thần thông ở đâu?

PHẦN 1 Cặp sừng

Đức Phật tuyên bố: trong các đệ tử có thần thông, Mahāmoggallāna là bậc nhất. Nhưng ngài lại bị đánh đến chết. Nhà vua hỏi: nếu ngài có thần thông bậc nhất, sao không tự bảo vệ được? Nếu không tự bảo vệ được, sao gọi là thần thông bậc nhất?

PHẦN 2 Quả của nghiệp mạnh hơn

Nāgasena đáp: Tôn giả Mahāmoggallāna quả thật thần thông bậc nhất. Nhưng lúc ấy, ngài bị quả của nghiệp chi phối. Quả của nghiệp đã chín thì mạnh hơn thần thông.

Nhà vua hỏi: thần thông và quả của nghiệp đều là điều không thể nghĩ bàn; vậy sao một cái lại mạnh hơn cái kia? Nāgasena đưa ví dụ: trong một vương quốc, có nhiều người quyền thế, nhưng khi nhà vua ban lệnh, lệnh vua mạnh hơn lệnh của tất cả mọi người khác. Cũng vậy, trong những điều không thể nghĩ bàn, quả của nghiệp khi đã chín thì mạnh hơn thần thông.

Truyền thống chú giải kể lại: trong một kiếp rất xa xưa, Moggallāna đã nghe lời vợ mà hãm hại cha mẹ già của mình. Nghiệp nặng ấy theo ngài qua nhiều đời. Đến đời cuối cùng, dù đã là A-la-hán, quả còn sót lại vẫn phải chín trên thân này. Theo chú giải, ngài biết điều ấy, và bình thản đón nhận.

Thần thông có thể bay qua núi, nhưng không bay qua được quả của chính việc mình đã làm.

PHẦN 3 Bốn điều không thể nghĩ bàn

Trong Tăng Chi Bộ (AN 4.77), Đức Phật nói có bốn điều không thể nghĩ bàn, suy nghĩ về chúng sẽ đi đến điên loạn: cảnh giới của chư Phật, cảnh giới thiền định, quả của nghiệp, và tư duy về thế giới. Quả của nghiệp nằm trong danh sách ấy. Không ai tính toán chính xác được nghiệp nào chín lúc nào, theo cách nào.

Câu chuyện Moggallāna vì thế không nhằm để người nghe đi tính toán nghiệp của từng người. Nó nhắc một điều: không có sức mạnh nào, dù là thần thông hay tiền bạc hay quyền lực, miễn trừ được quy luật nhân quả. Người giàu có nhất, người quyền lực nhất, cũng phải nhận quả của chính mình.

PHẦN 4 Bình thản trước quả nghiệp

Điều cảm động nhất là thái độ của Tôn giả Moggallāna. Ngài không oán trách bọn cướp, không dùng thần thông để trả thù. Ngài đón nhận như một món nợ cũ được trả xong. Và trả xong rồi, không còn gì để trả nữa, vì ngài đã chứng A-la-hán, không còn tái sinh.

Người thường cũng có lúc gặp chuyện “không đáng”: bị oan, bị hại, bị mất mát mà không hiểu vì sao. Cái nhìn của nghiệp không phải để đổ lỗi cho nạn nhân, mà để giúp chính mình bớt oán hận: có thể đây là một món nợ cũ đang được trả; trả với tâm bình thản thì không tạo thêm nợ mới. Đồng thời vẫn làm điều cần làm để bảo vệ mình, như Đức Phật vẫn tránh những nơi nguy hiểm.

Phần VII khép lại. Phần VIII sẽ hướng về Đức Phật, Bồ-tát và những câu hỏi khó, mở đầu bằng: nói dối, vì sao có lời nặng, lời nhẹ?

Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Nếu thấy hữu ích, quý vị hãy để lại bình luận, đăng ký kênh, like và chia sẻ tới những người hữu duyên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.