Kính chào quý vị đang nghe Dòng Pháp Podcast. Tập hôm nay xin giới thiệu về ngày thứ mười, tổng kết và ứng dụng quán thân trên con đường hướng tới giải thoát.

Ngày cuối của một khóa học thường có cảm giác như ngày cuối kỳ nghỉ. Người ta muốn tóm hết mọi thứ vào một chiếc vali. Vali thì nhỏ, đồ thì nhiều, cuối cùng ngồi đè lên nắp cho nó đóng lại.

Quán thân không cần mang về bằng vali. Chỉ cần mang về một thói quen: thỉnh thoảng nhớ rằng có thân đây, và thân này đang thay đổi.

PHẦN 1 Nhìn lại chín ngày đã đi

Ngày 2 và 3: quán hơi thở. Từ biết hơi thở dài ngắn đến thấy hơi thở sinh diệt. Ngày 4: bốn oai nghi và tỉnh giác trong cử chỉ nhỏ. Đi biết đi, đứng biết đứng, co tay duỗi chân đều có mặt.

Ngày 5 và 6: quán bất tịnh, ba mươi hai thể trược, với ví dụ cái túi hai đầu mở đựng đầy các loại hạt. Ngày 7: quán bốn đại, ví dụ người đồ tể khéo xẻ con bò thành từng phần ở ngã tư đường, không còn thấy “con bò” mà chỉ thấy các phần.

Ngày 8 và 9: chín cảnh tử thi, với lời nhắc rằng thân này cũng có bản chất như vậy, cũng sẽ như vậy, không vượt khỏi điều ấy.

Đọc liền một mạch, danh sách này nghe hơi nặng. Nhưng mỗi đề mục giống một chiếc kính khác nhau. Kính hơi thở cho thấy thân đang sống. Kính oai nghi cho thấy thân đang làm. Kính bất tịnh, bốn đại, tử thi cho thấy thân không như hình ảnh tâm vẫn tô vẽ.

PHẦN 2 Sợi chỉ chung: từ biết đến thấy sinh diệt

Sau mỗi đề mục, kinh lặp lại cùng một điệp khúc. Quán thân bên trong, bên ngoài, cả hai. Quán pháp sinh, pháp diệt, cả sinh lẫn diệt. Rồi niệm “có thân đây” chỉ vừa đủ để biết, và không chấp thủ.

Đây là chỗ quan trọng nhất của cả mười ngày. Đề mục là phương tiện. Cái thấy sinh diệt và sự không chấp thủ mới là mục đích. Một người có thể thuộc lòng ba mươi hai thể trược, nhưng nếu vẫn soi gương ba mươi phút mỗi sáng với đầy lo âu, thì bài học chưa đi đến chỗ cần đến.

Đề mục là con thuyền. Thấy sinh diệt và không chấp thủ là bờ bên kia.

PHẦN 3 Lợi ích theo Kinh Thân Hành Niệm

Kinh Thân Hành Niệm (MN 119) liệt kê mười lợi ích của niệm thân khi được tu tập và làm cho sung mãn. Người tu chế ngự được sự không vui và sự thích thú, không để chúng chế ngự mình. Chế ngự được sợ hãi khiếp đảm. Kham nhẫn được lạnh, nóng, đói, khát, lời nói khó nghe và cảm thọ đau đớn.

Kinh còn nói đến việc chứng các tầng thiền, các thắng trí, và cuối cùng là đoạn tận lậu hoặc. Không cần nhảy ngay đến tầng cao nhất để thấy giá trị. Chỉ riêng việc chịu được một cơn đau đầu mà không thêm vào đó ba tầng than thở đã là một lợi ích có thật.

Cùng bài kinh có một cặp ví dụ dễ nhớ. Người không tu niệm thân giống đống đất sét ướt: ném một hòn đá nặng vào là lún ngay, Ma vương dễ tìm được chỗ vào. Người tu niệm thân giống cánh cửa làm bằng lõi gỗ chắc: ném một cuộn chỉ nhẹ vào thì bật ra, Ma vương không tìm được chỗ bám.

PHẦN 4 Duy trì quán thân lâu dài

Khóa tu kết thúc, đời sống bắt đầu. Ở đây không cần chọn đề mục lớn. Chọn một cái neo nhỏ và lặp lại.

Hơi thở trước khi ngủ và lúc mới thức dậy. Oai nghi khi đi từ bãi xe vào văn phòng. Tỉnh giác khi ăn, ít nhất ba miếng đầu tiên. Nhiều người phát hiện ra mình đã ăn xong cả bữa mà không nhớ món gì. Thân ăn, tâm đi họp.

Quán bốn đại có thể dùng khi tâm bị cuốn vào hình ảnh thân thể. Quán tử thi, hay gần hơn là niệm chết, dùng khi tâm quá mải mê kế hoạch mà quên mất mọi thứ đều tạm thời. Điều cần lưu ý: các đề mục bất tịnh và tử thi nên tập với sự quân bình. Nếu sinh ra sợ hãi hay chán ghét quá mức, quay về hơi thở và tâm từ.

PHẦN 5 Cầu nối sang ba niệm xứ còn lại

Thân là cửa thứ nhất, không phải cửa duy nhất. Khi quan sát thân đủ lâu, cảm thọ tự hiện ra: chỗ này dễ chịu, chỗ kia khó chịu, chỗ khác trung tính. Đó là lúc quán thọ bắt đầu.

Khi thấy được cảm thọ, sẽ thấy tâm phản ứng với cảm thọ: tâm có tham, tâm có sân, tâm co lại hay mở ra. Đó là quán tâm. Và khi thấy được các trạng thái ấy theo quy luật, như năm triền cái, năm uẩn, là bước vào quán pháp.

Kinh Niệm Xứ kết thúc bằng một lời hứa: ai tu tập bốn niệm xứ đúng cách trong bảy năm, cho đến bảy ngày, có thể chứng một trong hai quả, hoặc A-la-hán ngay hiện tại, hoặc Bất lai nếu còn dư y.

Thân đã được thấy. Nhưng chính trong thân lại có một thứ khó nắm hơn nhiều: cảm giác dễ chịu và khó chịu, nơi tham và sân bắt đầu. Chuỗi kế tiếp, Quán Thọ 10 Ngày, sẽ đi vào đó. Quý vị cũng có thể ôn lại toàn bộ qua 50 câu hỏi về 10 ngày quán thân hoặc quay lại Ngày 1.

Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Nếu thấy hữu ích, quý vị hãy để lại bình luận, đăng ký kênh, like và share tới những người hữu duyên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

🎧 Nghe bản podcast trên YouTube: Ngày 10: Tổng Kết Và Ứng Dụng Quán Thân Hướng Tới Giải Thoát