Nhân vật chính của phần này là gió mùa: một tuyến biển có lịch, với những mùa chờ gió dài, đã chở cả đời sống chứ không chỉ chở hàng. Và Phật giáo không được Ấn Độ đẩy sang, mà được Đông Nam Á chủ động kéo về.
Tập 94 — Con đường biển: Phật giáo theo gió mùa đi về phía đông Đọc thêm »
Vì sao một hòn đảo nhỏ ngoài khơi mũi Nam Ấn lại trở thành nơi cả một vùng rộng lớn phải quay về để xin chữ, xin sách và xin giới? Câu trả lời nằm ở ba chân đế: ngôn ngữ Pāli, bộ văn bản hoàn chỉnh và dòng truyền giới.
Tập 93 — Khi Sri Lanka trở thành trung tâm Pāli của thế giới Đọc thêm »
Buddhaghosa không sáng lập ra Theravāda, cũng không phát minh ra giáo lý nào; việc ông làm gần với việc của một tổng biên tập hơn là của một tác giả. Nhưng chính công việc biên tập ấy đã thay đổi lịch sử.
Tập 92 — Buddhaghosa: người hệ thống hóa Theravāda Đọc thêm »
Anurādhapura có không phải một mà ba đại tự: Mahāvihāra, Abhayagiri và Jetavana. Nhưng chỉ Mahāvihāra để lại trọn thư tịch — nên gần như mọi điều ta biết về hai nơi kia đến từ lời của người đã tranh luận với họ suốt gần một nghìn năm.
Sau hai nghìn năm trăm năm, điều gì đã thay đổi, và điều gì còn lại? Gần như mọi hình thức đã đổi — còn lại là một câu hỏi rất cũ, được đặt ra dưới một gốc cây, về khổ đau và về con đường ra khỏi nó.
Tập 90 — 2.500 năm Phật giáo Ấn Độ: điều gì thay đổi, điều gì còn lại? Đọc thêm »
Năm 1956, tại Nagpur, một cuộc lễ quy y tập thể quy mô rất lớn đã đưa Phật giáo trở lại đời sống Ấn Độ như một cộng đồng người sống. Người đứng ở trung tâm là B. R. Ambedkar — và cách ông đọc lại Phật giáo tới nay vẫn được thảo luận.
Tập 89 — Ambedkar và một chương mới của Phật giáo Ấn Độ Đọc thêm »
Câu chuyện nhận ra lại bắt đầu trong tay những người đo đất thế kỷ XIX, cầm du ký Trung Hoa cũ một nghìn năm làm bản đồ kho báu — rồi tiếp nối bằng Anagārika Dharmapāla, Mahā Bodhi Society và sự trở lại của Bodhgayā như một điểm hành hương quốc tế.
Tập 88 — Từ Bodhgayā thế kỷ XIX đến phong trào phục hưng Đọc thêm »
Nếu chỉ đo Phật giáo Ấn Độ bằng đại tu viện, thư viện và tăng chúng hàng nghìn người, ta sẽ kết luận rất nhanh rằng nó đã mất. Đổi thước đo và đi vòng quanh tiểu lục địa — Kathmandu, Himalaya, Bengal, Odisha, Kashmir, Nam Ấn — bức tranh đổi theo.
Tập 87 — Phật giáo biến mất hay hòa vào văn hóa Ấn Độ? Đọc thêm »
Nālandā bị phá hủy là một trong những câu chuyện được kể nhiều nhất và được kiểm chứng ít nhất trong lịch sử Phật giáo. Thay vì kể một câu chuyện, tập này mở ba ngăn hồ sơ — khảo cổ, biên niên Ba Tư, ký ức Tây Tạng — rồi hỏi chúng khớp nhau tới đâu.
Tập 86 — Nālandā bị phá hủy: sự kiện và huyền thoại Đọc thêm »
Vì sao Phật giáo suy giảm tại chính nơi nó ra đời? Mọi câu trả lời gọn trong một câu đều thất bại trước dữ liệu, vì suy giảm không đồng đều theo vùng và theo thời gian — tập này tách thành sáu tuyến và xem chúng cộng hưởng thế nào.
