Đức Phật biết Devadatta sẽ chia rẽ Tăng đoàn và chịu khổ lâu dài, vậy sao vẫn cho xuất gia? Nếu không biết thì Ngài không toàn tri; nếu biết mà vẫn làm thì Ngài không từ bi? Nāgasena trả lời bằng hình ảnh người kéo tóc cứu người thân khỏi chết đuối.
Milinda Vấn Đạo – Tập 37: Devadatta – tại sao cho xuất gia nếu biết chuyện sẽ xảy ra? Đọc thêm »
Nếu Đức Phật toàn tri, sao có lúc Ngài phải hướng tâm tìm hiểu một việc? Nāgasena trả lời: trí toàn tri gắn với sự hướng tâm — như người giàu có kho lúa đầy, cần lúc nào thì mở kho lúc ấy. Và tâm của Đức Phật hướng đến đâu thì biết ngay đến đó.
Milinda Vấn Đạo – Tập 36: Đức Phật toàn tri nghĩa là biết mọi thứ mọi lúc? Đọc thêm »
Nếu Đức Phật còn nhận lễ vật, Ngài chưa thật sự nhập Niết-bàn. Nếu Ngài đã nhập Niết-bàn, lễ vật dâng lên còn có ý nghĩa gì? Câu hỏi “hai sừng” đầu tiên, và câu trả lời của Nāgasena bằng một đống lửa lớn đã tắt.
Milinda Vấn Đạo – Tập 35: Vì sao Đức Phật không nhận cúng dường mà vẫn được cúng dường? Đọc thêm »
Có phải ai cũng chứng Niết-bàn? Không. Người chưa chứng có biết Niết-bàn là an lạc không? Có — như người chưa từng bị chặt tay vẫn biết chặt tay là đau, nhờ nghe tiếng kêu của người bị chặt. Và Niết-bàn được gợi tả như hoa sen, như nước mát, như đỉnh núi.
Milinda Vấn Đạo – Tập 34: Người chứng Nibbāna biết điều gì? Đọc thêm »
Niết-bàn nằm ở phương đông, phương tây, phía trên hay phía dưới? Không ở đâu cả. Như lửa không được cất trong kho nào, nhưng cọ hai thanh củi thì lửa hiện ra. Và dù đứng ở xứ Hy Lạp, Trung Hoa hay Kasmīra, ai thực hành đúng đều có thể chứng ngộ.
Milinda Vấn Đạo – Tập 33: Niết-bàn có phải một nơi để đi đến? Đọc thêm »
Niết-bàn là gì? Nāgasena đáp gọn: “Sự diệt là Niết-bàn.” Nhưng diệt cái gì? Và nếu Niết-bàn không có hình dạng, màu sắc, thì có thật không? Như gió: không thể cầm lên cho xem, nhưng không ai dám nói gió không có.
Milinda Vấn Đạo – Tập 32: Nibbāna – nếu không sinh, không diệt thì nói thế nào? Đọc thêm »
Vốc một ngụm nước biển rồi nếm và nói: “Đây là nước sông Hằng, đây là nước sông Yamunā…” — có ai làm được? Nāgasena nói Đức Phật đã làm một việc còn khó hơn: phân biệt rõ ràng xúc, thọ, tưởng, tư, tâm đang cùng khởi trên một đối tượng.
Milinda Vấn Đạo – Tập 31: Các pháp vô sắc được nhận biết bằng cách nào? Đọc thêm »
Nhìn một người giống mẹ mà nhớ mẹ. Thấy dấu nung trên lưng con bò mà nhớ ra bò nhà ai. Buộc sợi chỉ vào ngón tay để khỏi quên. Nāgasena kể ra mười bảy cách trí nhớ khởi lên — một bản đồ tâm lý học cổ xưa mà vẫn tươi mới đến ngạc nhiên.
Milinda Vấn Đạo – Tập 30: Vì sao có những điều tưởng đã quên nhưng vẫn nhớ lại? Đọc thêm »
Trí nhớ khởi lên từ bên trong, hay phải có người nhắc từ bên ngoài? Nếu chỉ từ bên trong thì học trò cần gì thầy giáo. Nếu chỉ từ bên ngoài thì người ngồi một mình sao vẫn nhớ nhà. Nāgasena gỡ nút thắt ấy và cho thấy chỗ gặp nhau giữa “nhớ” và “niệm”.
Milinda Vấn Đạo – Tập 29: Sati và ký ức có phải một thứ? Đọc thêm »
Đức Phật nói không có gì thay đổi nhanh bằng tâm. Nhưng tâm của ai nhanh hơn — người còn phiền não hay người đã sạch phiền não? Nāgasena đáp bằng hình ảnh rút một cây tre: cành lá còn quấn víu thì kéo mãi không ra, cành đã tỉa sạch thì rút ra nhẹ tênh.
Milinda Vấn Đạo – Tập 28: Một sát-na tâm có thể nhanh đến mức nào? Đọc thêm »
