Kính chào quý vị đang nghe Dòng Pháp Podcast. Tập hôm nay xin giới thiệu về Kinh Rohita, và vì sao đi hết thế giới rồi, con người vẫn quay về đúng chỗ của chính mình.

Có người chuyển nhà bốn lần trong năm năm. Lần nào cũng nói: “Chỗ cũ ồn quá, chỗ cũ người không hợp, chỗ cũ không có năng lượng.” Đến chỗ thứ năm, vẫn câu nói ấy, chỉ đổi tên đường.

Người ấy không sai khi muốn tìm một nơi tốt hơn. Nhưng có một hành lý mà lần chuyển nhà nào cũng mang theo, không bao giờ quên: chính tâm mình.

PHẦN 1 Người đi trăm năm

Theo Kinh, một đêm khuya, thiên tử Rohitassa đến gặp Đức Phật và hỏi: bạch Thế Tôn, có thể nào nhờ đi bộ mà biết được, thấy được, đến được tận cùng thế giới, nơi không còn sinh, già, chết, không còn từ bỏ đời này, không còn tái sinh không?

Đức Phật đáp: Ta nói rằng tận cùng thế giới ấy không thể biết, không thể thấy, không thể đến được bằng cách đi.

Rohitassa tán thán và kể lại chuyện đời trước. Ông từng là một ẩn sĩ có thần thông, bước một bước nhanh như mũi tên của cung thủ giỏi vượt qua bóng một cây thốt nốt, và mỗi bước dài như từ biển đông sang biển tây. Ông khởi ý muốn đi đến tận cùng thế giới. Suốt trăm năm, ông chỉ dừng lại để ăn uống, ngủ nghỉ, rồi đi tiếp. Và ông chết trên đường, khi chưa đến được tận cùng.

Trăm năm, với tốc độ ấy, vẫn chưa tới. Mà nhiều người ngày nay chỉ mua một vé máy bay đã mong tới nơi hết khổ. Ông Rohitassa chắc phải mỉm cười.

PHẦN 2 “Thế giới” theo nghĩa của Đức Phật

Thế giới mà Đức Phật nói đến ở đây không chỉ là đất, biển, núi, sông. Đó là thế giới như nó được trải nghiệm: thấy, nghe, ngửi, nếm, chạm và nghĩ.

Trong một kinh khác thuộc Tương Ưng Sáu Xứ, Đức Phật giải thích: nó bị hoại diệt, nên được gọi là thế giới. Mắt, sắc, nhãn thức, nhãn xúc, và cảm thọ sinh từ đó, tất cả đều đang hoại diệt. Thế giới, theo nghĩa này, là dòng kinh nghiệm luôn sinh diệt.

Hiểu như vậy, câu “thế giới ở trong tấm thân này” không còn là một câu thơ. Nó là một mô tả rất chính xác: mỗi người sống trong thế giới được dựng nên từ sáu căn và cách tâm phản ứng với chúng.

Đổi nơi ở là đổi cảnh vật. Nhưng người nhìn cảnh vật, và cách người ấy nhìn, thì đi theo đến mọi nơi.

PHẦN 3 Vì sao đổi hoàn cảnh mà khổ vẫn lặp lại?

Có những khuynh hướng nằm sâu trong tâm, kinh điển gọi là tùy miên: khuynh hướng tham đối với cảm thọ dễ chịu, khuynh hướng sân đối với cảm thọ khó chịu, khuynh hướng vô minh đối với cảm thọ trung tính.

Những khuynh hướng ấy không ở trong căn nhà cũ, công ty cũ hay thành phố cũ. Chúng ở trong dòng tâm. Đến nơi mới, gặp người mới, chúng chỉ cần một điều kiện phù hợp để trỗi dậy. Và điều kiện thì ở đâu cũng có.

Giống như một người mang theo chiếc kính màu xám rồi đi khắp thế giới than phiền rằng trời ở đâu cũng u ám. Paris u ám. Tokyo u ám. Đà Lạt cũng u ám. Chỉ có chiếc kính là không được kiểm tra.

PHẦN 4 Hiểu lầm cần tháo gỡ

Kinh Rohita không cấm đi xa. Không nói rằng mọi sự thay đổi đều vô ích. Có những nơi thật sự tốt hơn cho việc tu tập, chính Đức Phật cũng khen ngợi những trú xứ thích hợp.

Điều Kinh chỉ ra là: tận cùng của khổ không phải là một địa điểm. Nó không nằm ở phương đông hay phương tây. Đức Phật nói rõ: không đến được tận cùng thế giới thì không chấm dứt được khổ, nhưng tận cùng ấy phải được đạt đến bằng con đường bên trong, không phải bằng bước chân.

PHẦN 5 Chuyển hóa từ gốc rễ

Bốn điều Đức Phật nêu trong câu kinh, thế giới, nguồn gốc, sự chấm dứt và con đường, chính là cấu trúc của Tứ Diệu Đế, được đặt vào ngay thân tâm này.

Trong thiền Vipassanā, điều đó trở nên rất cụ thể. Thế giới là những gì đang hiện bày qua sáu căn. Nguồn gốc là ái đang khởi lên theo cảm thọ. Sự chấm dứt là khi ái lắng xuống. Con đường là sự thực hành chánh niệm, tỉnh giác trong từng khoảnh khắc.

Không cần đi đâu cả để bắt đầu. Chỉ cần quay về hơi thở đang có mặt, cảm giác nơi bàn chân đang chạm đất. Ngay đó là cửa vào.

Nếu thế giới nằm ngay trong thân tâm này, thì việc tu tập không còn là chuyện của một nơi chốn đặc biệt. Nó là chuyện của mỗi bữa ăn, mỗi cuộc trò chuyện, mỗi lần đi làm. Câu hỏi tiếp theo của chuỗi là: sống giữa đời thường, làm sao để mỗi ngày đều là một bước trên con đường ấy?

Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Nếu thấy hữu ích, quý vị hãy để lại bình luận, đăng ký kênh, like và share tới những người hữu duyên. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

🎧 Nghe bản podcast trên YouTube: Đi đâu cũng vậy thôi! | Tập 2, Phần 4: Đi hết thế giới vẫn quay về chính mình | Tìm hiểu Kinh Rohita